Je koopt nieuw speelgoed… en een week later ligt het onder in de speelgoedbak
Herkenbaar?
Je hebt met zorg nieuw speelgoed uitgezocht. Je kind pakt het enthousiast uit, speelt er uren mee en je denkt: “Dit was een goede aankoop.”
Maar een week later ligt hetzelfde speelgoed ergens onder in de speelgoedbak. Niet omdat het kapot is of niet leuk was, maar omdat alles al ontdekt is. Het speelgoed vertelt precies wat ermee gedaan moet worden en zodra dat duidelijk is, verdwijnt langzaam de uitdaging.
En dan gebeurt er iets bijzonders.
Je kind pakt een paar houten bakjes, wat gekleurde schijfjes en een paar magnetische tegels. Binnen een paar minuten verandert de woonkamer in een restaurant. Even later wordt hetzelfde speelgoed gebruikt om een dierentuin te bouwen. Daarna is de vloer ineens een oceaan vol eilanden en varen houten poppetjes op avontuur.
Niemand heeft uitgelegd hoe dat moest.
Niemand heeft verteld wat goed of fout is.
En juist dát is de magie van open einde speelgoed.
Het speelgoed geeft geen opdrachten, maar nodigt kinderen uit om zelf verhalen te bedenken. Vandaag is een houten ring een donut, morgen een stuur van een raceauto en volgende week misschien wel de zon boven een zelfgebouwde stad.
Kinderen hebben vaak veel minder nodig dan wij denken. Geef ze de ruimte om hun eigen fantasie te gebruiken en je zult versteld staan van wat er ontstaat.
Wat is open einde speelgoed?
Open einde speelgoed is speelgoed zonder vaste spelregels of één juiste manier van spelen. Er is geen handleiding die vertelt wat een kind moet bouwen of welk eindresultaat bereikt moet worden. In plaats daarvan bepaalt de fantasie van het kind wat het speelgoed vandaag wordt.
Dat maakt open einde speelgoed heel anders dan veel traditioneel speelgoed.
Waar een puzzel maar op één manier gelegd kan worden en een spel vaak duidelijke regels heeft, verandert open einde speelgoed steeds opnieuw. Iedere speelsessie is anders.
Vandaag bouwen kinderen een kasteel.
Morgen gebruiken ze dezelfde onderdelen om een winkel te openen.
Een week later worden diezelfde blokken onderdeel van een boerderij, een ruimtestation of een dierentuin.
Juist doordat er geen goed of fout bestaat, blijft het speelgoed jarenlang interessant.
Waarom kiezen steeds meer ouders voor open einde speelgoed?
Misschien wel omdat kinderen tegenwoordig al zoveel speelgoed hebben dat precies vertelt wat ze moeten doen.
Een knop indrukken.
Een geluidje afspelen.
Een opdracht uitvoeren.
Leuk? Zeker.
Maar vaak maar voor even.
Open einde speelgoed doet precies het tegenovergestelde.
Het vraagt kinderen niet om een opdracht uit te voeren, maar om zelf na te denken.
“Wat kan dit zijn?”
“Hoe kan ik dit gebruiken?”
“Wat gebeurt er als ik dit combineer?”
En precies op dat moment gebeurt er iets heel bijzonders. Een kind gaat niet alleen spelen. Een kind gaat creëren. Dat zie je ook terug in de manier waarop kinderen spelen.
Waar volwassenen soms alleen houten schijfjes zien, ziet een kind ineens koekjes in een bakkerij.
Een regenboog wordt een brug.
Een houten poppetje wordt de koning van een kasteel.
Een paar magnetische tegels veranderen in een garage voor speelgoedauto’s.
Kinderen hebben geen uitleg nodig.
Ze hebben alleen de vrijheid nodig om hun eigen ideeën uit te proberen.
Waarom is open einde speelgoed zo goed voor de ontwikkeling?
Open einde speelgoed lijkt misschien eenvoudig, maar ondertussen leren kinderen ontzettend veel.
En misschien wel het mooiste? Ze hebben vaak niet eens door dat ze aan het leren zijn. Tijdens het spelen ontwikkelen kinderen spelenderwijs onder andere:
- Creativiteit.
- Fantasie.
- Probleemoplossend denken.
- Fijne motoriek.
- Concentratie.
- Zelfvertrouwen.
- Samenwerken.
- Taalontwikkeling tijdens rollenspellen.
- Ruimtelijk inzicht.
Omdat er geen goed of fout bestaat, durven kinderen veel meer te experimenteren.
Een toren die omvalt?
Dan bouwen ze gewoon opnieuw.
Een brug die niet stevig genoeg is?
Dan bedenken ze zelf een oplossing.
Juist doordat kinderen zélf ontdekken wat werkt, leren ze veel meer dan wanneer een speelgoedstuk precies vertelt wat de bedoeling is.
Vanaf welke leeftijd is open einde speelgoed geschikt?
Een vraag die we regelmatig krijgen is:
“Is open einde speelgoed niet te moeilijk voor jonge kinderen?”
Juist niet.
Het mooie is dat open einde speelgoed meegroeit met de ontwikkeling van een kind.
Vanaf ongeveer 1 jaar
De jongste kinderen ontdekken vooral met hun handen.
Ze voelen verschillende materialen, stapelen blokken, stoppen onderdelen in en uit bakjes en ontdekken kleuren en vormen.
Het draait nog niet om bouwen, maar om ervaren.
Vanaf ongeveer 2 jaar
Kinderen beginnen steeds bewuster te spelen.
Ze sorteren kleuren, maken kleine stapels, vullen bakjes en beginnen eenvoudige rollenspellen.
Een houten schaaltje wordt ineens een bordje.
Een gekleurde schijf verandert in een koekje.
En zonder dat iemand het voordoet, ontstaan de eerste fantasieverhalen.
Vanaf ongeveer 3 jaar
Nu zie je vaak de grootste sprong.
Kinderen combineren verschillende soorten speelgoed met elkaar.
Een paar Grapat Nins wonen ineens in een huis van Connetix.
Een regenboog van Grimm’s wordt een brug.
Clixo verandert in bloemen of vlinders.
Stapelstein wordt lava waar je niet op mag stappen.
Het speelgoed krijgt iedere dag een nieuwe betekenis.
Vanaf ongeveer 5 jaar
Oudere kinderen maken complete fantasiewerelden.
Ze bouwen dorpen, bedenken spelregels, leggen mandala’s, verzinnen verhalen en spelen soms uren achter elkaar zonder zich te vervelen.
Juist omdat het speelgoed geen grenzen stelt, groeit het jarenlang mee.
Er bestaat geen goed of fout
Misschien is dat wel de mooiste les die open einde speelgoed kinderen geeft. Als ouder willen we soms graag uitleggen hoe iets werkt. Maar bij open einde speelgoed hoeft dat helemaal niet.
Sterker nog…
Hoe minder je uitlegt, hoe meer ruimte kinderen krijgen om zelf te ontdekken. En juist dan ontstaan vaak de mooiste ideeën.
Een houten ring wordt een donut.
Daarna een stuur.
Even later een reddingsboei.
En voor je het weet is dezelfde ring onderdeel van een raket die onderweg is naar de maan.
Dat is geen toeval.
Dat is fantasie.
En misschien is dát wel het mooiste speelgoed dat je een kind kunt geven.
Reactie geven